Анемијата поради недостаток на железо е една од најраспространетите нутритивни состојби глобално. Според податоци на Светската здравствена организација (WHO), околу 20–25% од светската популација има намалени нивоа на железо, со највисока застапеност кај жени во репродуктивен период, бремени жени, деца и спортисти.
Железото е клучен минерал, бидејќи директно учествува во формирањето на хемоглобин – протеин во црвените крвни клетки кој го транспортира кислородот низ организмот.
Зошто е важно железото?
Железото има повеќе витални функции:
- формирање на хемоглобин и црвени крвни клетки
- транспорт на кислород до ткивата
- поддршка на енергетскиот метаболизам
- нормална функција на имунолошкиот систем
- когнитивен развој и концентрација
- намалување на заморот и исцрпеноста
Симптоми на недостаток на железо
Недостатокот на железо може да се развива постепено и често останува незабележан:
- хроничен замор и слабост
- вртоглавица
- забрзано дишење
- тинитус (зуење во уши)
- бледа кожа
- поспаност и намалена концентрација
- раздразливост
- нередовен менструален циклус
- намалено либидо

Форми на железо и нивна апсорпција
Табела 1: Споредба на форми на железо
| Тип на железо | Биорасположливост | Толеранција | Карактеристики |
| Феро сулфат | Средна | Ниска (чести гастроинтестинални ефекти) | Прифатлив по цена, но често иритира |
| Феро фумарат | Средна | Средна | Подобра толеранција од сулфат |
| Феро глуконат | Ниска–средна | Подобра | Побавно ослободување |
| Фери соли | Ниска | Средна | Потребна редукција во цревата |
| Железо бисглицинат (хелатно) | Највисока | Многу висока | Стабилна органска форма |
Проблем со класичните железни соли
Иако феро солите се најчесто користени, тие имаат ограничувања:
- намалена апсорпција
- чести гастроинтестинални несакани ефекти (до ~20–30%)
- непријатен метален вкус
- намалена комплијанса кај деца и возрасни
Железо бисглицинат – модерна хелатна форма
Железо бисглицинат е органска хелатна форма каде железото е врзано со две молекули глицин. Ова ја прави структурата стабилна и лесно апсорбирачка.
Клучни предности:
- висока стабилност во гастроинтестиналниот тракт
- не реагира со други нутриенти
- подобра гастрична толеранција
- висока биорасположливост
Научни податоци за апсорпција
Табела 2: Апсорпција на железо
| Форма | Апсорпција |
| Феро сулфат | ~26.7% |
| Феро фумарат | ~19–21% |
| Феро бисглицинат | до 90.9% |
Клинички истражувања
Истражувањата покажуваат значајни разлики во ефикасноста на различни форми на железо:
- Layrisse et al. (2000) – железо бисглицинат има значително повисока апсорпција во споредба со феро сулфат.
- Pineda & Ashmead (2001) – подобра толеранција и зголемени нивоа на хемоглобин.
- WHO податоци – хелатните форми се препорачуваат кај пациенти со слаба апсорпција.
Витамини и минерали – синергетско дејство
Табела 3: Улога на придружни нутриенти
| Нутриент | Улога |
| Витамин C | ја зголемува апсорпцијата на железо |
| Витамин B6 | учество во синтеза на хемоглобин |
| Витамин B12 | формирање на црвени крвни клетки |
| Фолна киселина | превенција на анемија и клеточна делба |
| Цинк | имунолошка поддршка и клеточен метаболизам |
| Бакар | транспорт на железо |
| Манган | антиоксидантна заштита |
Кој е во ризик од недостаток на железо?
- жени со обилни менструации
- бремени и доилки
- деца и адолесценти
- спортисти
- вегетаријанци и вегани
- постари лица
Недостатокот на железо е сериозна, но често занемарена состојба. Изборот на форма на железо игра клучна улога во апсорпцијата, ефикасноста и толеранцијата.
Хелатниот железо бисглицинат претставува современо решение со висока биорасположливост и подобра гастрична подносливост, особено во комбинација со витамини и минерали кои ја поддржуваат хематопоезата.
За оптимална поддршка при недостаток на железо, побарајте го Synergy FERROFECT (30 таблети) во најблиската аптека.
Референци
- World Health Organization (WHO) – Iron deficiency anaemia
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anaemia - Layrisse M. et al. (2000) – Iron bioavailability in humans from different iron compounds
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10799377/ - Pineda O., Ashmead H.D. (2001) – Effectiveness of iron bisglycinate chelate
https://doi.org/10.1016/S0899-9007(01)00519-6 - Cook J.D. – Iron metabolism and regulation of absorption (American Journal of Clinical Nutrition)
https://ajcn.nutrition.org/article/S0002-9165(23)34679-3/abstract - WHO / UNICEF – Guidelines on iron supplementation
https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/c1128b97-503b-4b2f-9c97-e6afb8476a47/content


